Hoe werkt een chatbot? Uitleg voor bedrijven over technologie, toepassingen en keuzes

01 apr, 2025 in Chatbots | 9 mins lees tijd
Bconnect Live Chat | Great Conversations Header

Wil je weten hoe een chatbot werkt? Je bent niet de enige. Chatbots springen tegenwoordig als paddenstoelen uit de grond. Steeds meer bedrijven zetten een chatbot in voor uiteenlopende toepassingen, zoals klantenservice, leadgeneratie, storytelling of het automatiseren van veelvoorkomende vragen. Veel geavanceerde chatbots maken gebruik van artificial intelligence om beter te kunnen reageren op gebruikersvragen. Maar hoe werkt een chatbot nu écht? En waarom is het belangrijk om het verschil te begrijpen tussen simpele clickbots en geavanceerde AI-chatbots? In dit uitgebreide artikel krijg je inzicht in de technologie achter chatbots, hoe ze zijn opgebouwd, en hoe je als bedrijf kunt bepalen welke soort chatbot past bij jouw doelen.

Wat is een chatbot en hoe verschilt het van spraakassistenten zoals Siri?

Een chatbot is een geautomatiseerde gesprekspartner die werkt op basis van getypte berichten en geautomatiseerde antwoorden op basis van regels of kunstmatige intelligentie. De termen ‘chatbot‘ en ‘AI-chatbot‘ worden vaak door elkaar gebruikt, maar er zijn belangrijke verschillen. Spraakassistenten zoals Siri en Google Now werken daarentegen via gesproken commando’s. Waar Siri en Google Now functioneren op basis van spraak en vaak mobiel of op een smart speaker zijn geïntegreerd, is een chatbot doorgaans te vinden op websites, webshops of messagingplatforms zoals WhatsApp of Facebook Messenger. Voice bots zoals Amazon Echo richten zich op gesproken interactie, terwijl een chatbot werkt op basis van tekstuele communicatie en vooraf geprogrammeerde scripts waarbij bepaalde reacties worden gekoppeld aan specifieke triggers.

Illustratie van chatbot versus spraakassistent in zakelijke setting

De kern van een chatbot: intent recognition

De werking van een chatbot draait om intent recognition: het herkennen van de intentie achter een vraag die de gebruiker stelt. Chatbots werken op basis van twee hoofdmethodes:

  1. Rule based chatbots – eenvoudige bots die gebruikmaken van keyword- of string matching.
  2. AI-chatbots met Natural Language Processing (NLP) – geavanceerde bots die menselijke taal interpreteren via kunstmatige intelligentie.

Beide benaderingen hebben hun eigen kenmerken en toepassingsmogelijkheden. Hieronder duiken we dieper in de werking van beide typen chatbots.

Hoe werkt een rule based chatbot?

Een rule based chatbot werkt op basis van vooraf geprogrammeerde regels. De werking is gebaseerd op string matching: herkent de chatbot een bepaald trefwoord of combinatie? Dan geeft hij een vooraf opgesteld antwoord. Deze methode is betrouwbaar zolang de vragen voorspelbaar zijn.

Deze chatbots functioneren meestal aan de hand van beslisbomen of keuzemenustructuren. Voor elk pad in het gesprek wordt vooraf bepaald welke vraag mogelijk komt, en welk antwoord daarbij hoort. De chatbot volgt dus een script dat door de organisatie zelf is opgesteld – een vooraf bedacht scenario op basis van veelgestelde vragen.

Schema van rule based chatbot met vaste knoppen

Voorbeeld uit de praktijk

Stel: een klant stelt de vraag “Wat zijn jullie openingstijden?” – het woord “openingstijden” wordt herkend door de bot, waarna een standaardantwoord wordt gegeven. Deze manier van werken is ideaal voor eenvoudige klantvragen zoals retourinformatie, bezorgopties of basisinformatie over producten.

Wanneer kies je voor een rule based chatbot?

Rule based chatbots zijn bijzonder geschikt voor organisaties die klantinteractie willen automatiseren zonder grote investeringen in AI-technologie. Ze zijn overzichtelijk in te richten en bieden veel controle over wat er wel en niet geautomatiseerd wordt. Deze bots geven directe antwoorden op veelvoorkomende vragen, maar zijn minder geschikt voor complexere interacties waarin context en nuance belangrijk zijn.

Voordelen en nadelen van een rule based chatbot

Rule based chatbots vormen vaak het startpunt voor bedrijven die hun klantinteractie willen automatiseren. Ze zijn eenvoudig te implementeren en bieden veel grip op de gesprekken. Toch kleven er ook beperkingen aan deze aanpak.

Voordelen:

  • Snel live te zetten: bedrijven kunnen zonder technische expertise een bot opzetten, wat vooral aantrekkelijk is voor kleinere organisaties of bedrijven die net starten met automatisering.
  • Volledige controle: omdat je exact bepaalt welke vragen en antwoorden worden gebruikt, is de communicatie consistent en gecontroleerd.
  • Betrouwbaar bij voorspelbare interacties: bijvoorbeeld veelgestelde vragen beantwoorden, afspraken plannen of simpele routingvragen verwerken.

Nadelen:

  • Beperkte flexibiliteit: als een bezoeker een vraag anders formuleert dan verwacht, herkent de bot de intentie vaak niet.
  • Geen contextbegrip: deze bots begrijpen de bedoeling niet achter de vraag, wat resulteert in beperkte klantbeleving.
  • Arbeidsintensief onderhoud: elke wijziging of uitbreiding vereist handmatige aanpassing van het script.

Hoe werkt een AI-chatbot met Natural Language Processing (NLP)?

AI-chatbots gebruiken natural language processing (natuurlijke taalverwerking) om menselijke taal te begrijpen, ook als die niet letterlijk overeenkomt met ingestelde vragen. Dit type chatbot werkt met een neuraal netwerk dat op basis van trainingsdata leert welke antwoorden passen bij welke intenties.

AI-chatbot met machine learning en natuurlijke taalverwerking

Voorbeeld uit de praktijk

Een klant typt: “Ik heb gisteren een zwarte trap met verlichting gezien op jullie site, kun je me daar meer over vertellen?” Hoewel hier geen specifiek keyword zoals “informatie” of “traprenovatie” in voorkomt, begrijpt een NLP-chatbot via intent recognition dat de gebruiker op zoek is naar productinformatie, en reageert daarop met een relevante uitleg of een link naar de juiste pagina.

Zo leert een AI-chatbot

AI-chatbots maken gebruik van NLP, waarbij een neuraal netwerk zinnen analyseert op zinsopbouw, werkwoordgebruik en context. Door machine learning worden patronen herkend en verfijnd.

Het trainen van een AI-chatbot is een doorlopend proces waarbij het systeem gevoed wordt met gestructureerde data zoals historische klantgesprekken, veelgestelde vragen, productinformatie en praktijkscenario’s. Een chatbot-trainer speelt hierbij een centrale rol: die analyseert fouten en past het systeem aan via feedbackloops. Zo leert de chatbot steeds beter omgaan met onvolledige of dubbelzinnige input.

AI-chatbots kunnen ook domeinspecifiek getraind worden, bijvoorbeeld voor verzekeraars of automotive bedrijven, wat leidt tot accuratere en relevantere antwoorden. Daardoor groeit de waarde van de chatbot naarmate deze meer gesprekken voert.

Voordelen en nadelen van een AI-chatbot

AI-chatbots bieden krachtige voordelen voor bedrijven die complexe klantinteracties willen automatiseren. Door de inzet van kunstmatige intelligentie kunnen ze menselijke taal interpreteren, leren van eerdere gesprekken en inspelen op onverwachte vragen.

Voordelen:

  • Flexibiliteit: AI-chatbots begrijpen menselijke taal in al zijn vormen – inclusief spellingvariaties, synoniemen en zinsstructuren – waardoor ze natuurlijkere gesprekken voeren.
  • Leervermogen: Dankzij machine learning worden deze bots steeds slimmer. Ze herkennen patronen, leren van fouten en verbeteren zichzelf continu.
  • Schaalbaarheid: Waar rule based bots beperkt zijn tot wat is ingeprogrammeerd, kunnen AI-chatbots zichzelf uitbreiden. Daardoor zijn ze uitermate geschikt voor bedrijven met veel of groeiende klantvragen.
  • Personalisatie: AI-chatbots kunnen gesprekken afstemmen op de klant, bijvoorbeeld door eerdere interacties te onthouden of voorkeuren toe te passen.

Nadelen:

  • Complexiteit bij implementatie: Een AI-chatbot vereist meer voorbereiding, zoals het verzamelen van trainingsdata, het instellen van parameters en het testen van scenario’s.
  • Afhankelijkheid van data: De kwaliteit van de chatbot staat of valt met de kwaliteit en diversiteit van de trainingsdata.
  • Hogere investering: Zowel qua tijd als budget ligt de drempel voor AI-chatbots hoger dan bij eenvoudige clickbots of rule based bots.

Chatbotarchitectuur

Een chatbotarchitectuur verwijst naar het onderliggende kader en de componenten die ervoor zorgen dat een chatbot kan functioneren. Een goed ontworpen architectuur zorgt ervoor dat de chatbot soepel werkt en gesprekken afhandelt op een manier die natuurlijk en efficiënt aanvoelt. De kern van een chatbot-architectuur bestaat meestal uit een aantal belangrijke onderdelen, zoals een vraag- en antwoordsysteem, een intent recognition module, en een interface voor gebruikersinteractie. Het vraag- en antwoordsysteem is verantwoordelijk voor het genereren van passende reacties op basis van de input van de gebruiker. De intent recognition module helpt de chatbot om de bedoeling achter de vraag van de gebruiker te begrijpen, terwijl de gebruikersinterface zorgt voor een naadloze interactie tussen de gebruiker en de chatbot.

Visualisatie van chatbotarchitectuur met hoofdcomponenten

Werkt een chatbot altijd zelfstandig?

In de meeste gevallen werkt een chatbot niet volledig zelfstandig. Veel organisaties kiezen voor een hybride model, waarbij de chatbot eenvoudige en veelvoorkomende vragen automatisch afhandelt. Wanneer een gebruiker een complexere of gevoeligere vraag stelt, bijvoorbeeld in de publieke sector, makelaardij of automotive, wordt de interactie automatisch doorgezet naar een menselijke medewerker.

Dit hybride model combineert het beste van twee werelden: snelheid en schaalbaarheid via automatisering, én empathie en nuance via live chat. Denk aan een chatbot op een bankwebsite die helpt met saldo-opvragen of veelgestelde vragen. Gaat het gesprek richting hypotheekadvies of een klacht? Dan neemt een medewerker het moeiteloos over. Ook voicebots zoals Amazon Echo werken volgens dit principe.

Soorten chatbots die bedrijven inzetten

De soorten chatbots die bedrijven inzetten, verschillen sterk per branche, doelgroep en doelstelling. Elk type heeft zijn eigen kracht en toepassingsgebied. Hieronder lichten we de belangrijkste varianten uit met een korte toelichting:

  • Clickbots of click-based chatbots – Deze bots bieden gebruikers vooraf ingestelde keuzemogelijkheden. Ideaal voor websites waar bezoekers snel iets moeten kiezen, zoals het plannen van een afspraak of het vinden van een productcategorie. Ze zijn eenvoudig in te richten en bieden veel structuur.
  • Informerende chatbots – Deze bots geven standaardinformatie over producten of diensten. Denk aan een chatbot op een verzekeringswebsite die uitleg geeft over de dekking van een polis. Ze werken vaak met vaste vragen en antwoorden en zijn zeer geschikt voor veelgestelde vragen.
  • Conversiegerichte bots – Deze chatbots zijn gericht op het begeleiden van bezoekers richting een conversie, zoals het aanvragen van een offerte of het inplannen van een demo. Ze stellen gerichte vragen en verzamelen informatie, vaak met leadgeneratie als doel. Bijvoorbeeld: “Wat voor type trap zoek je?” waarna een vervolgvraag volgt afhankelijk van het antwoord.
  • AI-chatbots – Dit zijn zelflerende bots op basis van Natural Language Processing (NLP). Ze voeren gesprekken in natuurlijke taal en begrijpen context. Deze bots worden vaak ingezet voor complexere interacties in sectoren zoals de automotive of maatwerkbouw, waar bezoekers uiteenlopende vragen stellen.
  • Voice bots zoals Siri of Google Now – Deze bots werken via spraakcommando’s in plaats van tekst. Ze worden vooral gebruikt in apps, smart devices of mobiele toepassingen. Ze herkennen gesproken taal en reageren op basis van voice input, wat zorgt voor een handsfree gebruikservaring.

Chatbots inzetten voor uiteenlopende toepassingen

Chatbots kunnen breed ingezet worden: van klantenservice tot salesondersteuning, marketingautomatisering en onboarding. De kracht zit in de schaalbaarheid: een chatbot werkt 24/7, is altijd consistent en kan honderden gesprekken tegelijk voeren.

Door middel van geautomatiseerde antwoorden op basis van getypte berichten worden processen gestroomlijnd en wordt kostbare tijd van medewerkers bespaard.

Trends in conversational marketing

De trends in conversational marketing zijn gericht op het gebruik van chatbots en live chat oplossingen om klanten te helpen met eenvoudige vragen. Bedrijven zien toepassingen voor chat op verschillende vlakken zoals sales en customer service. Grote trends die zichtbaar zijn in de maatschappij raken verweven met tools zoals chatsoftware. Duidelijke trends zijn; machine learning, voice control en het betalen via chatbots. Machine learning stelt chatbots in staat om te leren van eerdere interacties en steeds beter te worden in het beantwoorden van vragen. Voice control maakt het mogelijk om via spraakcommando’s met chatbots te communiceren, wat vooral handig is voor handsfree interacties. Daarnaast wordt het steeds gebruikelijker om betalingen via chatbots te doen, wat de klantreis verder vereenvoudigt en versnelt.

Conversational trends: AI, Voice & Payment via chat

De voordelen van een chatbot in de praktijk

  • Consistentie en betrouwbaarheid: elke bezoeker krijgt hetzelfde antwoord, zonder menselijke interpretatiefouten.
  • Snelheid en bereikbaarheid: chatbots werken buiten kantooruren – ideaal voor klanten in andere tijdzones of tijdens het weekend.
  • Efficiëntie en kostenbesparing: door simpele vragen te automatiseren bespaar je op supportcapaciteit.
  • Leadgeneratie en dataverzameling: AI-chatbots kunnen automatisch leads kwalificeren en CRM-data verrijken.

Zeker voor bedrijven die efficiënter willen werken of meer waarde uit hun websiteverkeer willen halen, kan een chatbot een waardevolle aanvulling zijn op hun klantstrategie.

DO’S and DONT’S bij het implementeren van chatbot software

Een succesvolle chatbot moet meer zijn dan een digitale vragenlijst. Om echt waarde toe te voegen aan de klantbeleving is het belangrijk dat een chatbot professioneel, menselijk en doelgericht overkomt. Hier zijn enkele best practices om je chatbot optimaal te laten functioneren:

DO’S:

  • Geef je chatbot een herkenbare persoonlijkheid die aansluit bij je doelgroep. Dit kan via naamgebruik, tone-of-voice en bijvoorbeeld een avatar. Voor zakelijke doelgroepen kies je een professionele en toegankelijke toon.
  • Houd de flow overzichtelijk. Leid gebruikers duidelijk door het gesprek en bied relevante keuzes of directe antwoorden.
  • Update regelmatig. Zorg dat de chatbot leert van nieuwe vragen, trends en klantbehoeften door periodiek bij te trainen met actuele data.

DONT’S:

  • Overlaad de chatbot niet met te veel functies of informatie. Dat maakt het gebruik verwarrend en verhoogt de kans op afhakers.
  • Vermijd generieke, robotachtige antwoorden. Gebruikers moeten het gevoel krijgen dat ze écht geholpen worden, dus laat je chatbot menselijk klinken – zonder overdrijven.
  • Negeer feedback niet. Signaleert de chatbot vaak dat hij een vraag niet begrijpt? Dan is het tijd om het script of NLP-model aan te passen.

Door deze richtlijnen toe te passen, verhoog je de effectiviteit van je chatbot én de klanttevredenheid.

Wil je een chatbot inzetten voor meerdere toepassingen? Dan is het belangrijk om goed na te denken over de werking van een chatbot, jouw klanttype en het beoogde doel. Kies je voor een eenvoudige rule based chatbot, of wil je werken met een bot met AI die menselijke taal begrijpt? Elk type bot heeft zijn nut – van clickbot tot AI chatbot.

Bconnect helpt je bij het bouwen van jouw chatbot

Het opzetten van een effectieve chatbot vraagt om een slimme strategie, technische expertise en kennis van klantgedrag. Bconnect ondersteunt bedrijven bij het ontwikkelen, trainen en optimaliseren van zowel rule based als AI-chatbots. Of je nu wilt starten met een eenvoudige clickbot of een complexe, zelflerende oplossing nodig hebt: wij denken met je mee. Neem gerust contact met ons op voor vrijblijvend advies of bekijk onze oplossingen op de chatbotpagina.

Frequently Asked Questions

Dit werkt op basis van vooraf gedefinieerde keywords, combinaties van keywords of keyword patronen.

  1. Het invoeren en opmaken van het dossier met vragen en antwoorden is een tijdrovende klus.
  2. Complexe vragen kunnen moeilijker gekoppeld worden aan bepaalde keywords of strings.
  3. Bezoekers verwoorden de vraag anders of gebruiken synoniemen, waardoor de bot de keywords niet kan matchen met een vraag.

NLP is technologie die in staat is om op basis van ’training’ te begrijpen wat de bezoeker bedoelt met zijn vraag.

In het gebruik is NLP (Natural Language Processing) de meer uitgebreide optie. Het opstarten van een chatbot met NLP duurt over het algemeen langer vanwege de complexiteit van de technologie en software.